Kamerbrief over agrarische leegstand en ruimtelijk instrumentarium

Minister Ollongren (BZK) informeert de Tweede Kamer over de uitvoering van de motie van de Kamerleden Ronnes en Geurts (beiden CDA). De motie verzoekt de regering daarin om samen met het IPO en de VNG te onderzoeken of het (ruimtelijke ordenings) instrumentarium voor provincies en gemeenten toereikend is om agrarische leegstand – Vrijkomende Agrarische Bebouwing (VAB’s) – aan te pakken.

Een gezamenlijke digitale enquête aan alle gemeenten en provincies enquête heeft veel informatie opgeleverd en verdiept het bestaande beeld: het ruimtelijke ordeningsinstrumentarium is toereikend voor de aanpak van VAB’s, maar er zijn ook wensen.

Gemeenten noemen als belangrijkste verbeterpunten:

  • de doorlooptijd van ruimtelijke procedures;
  • uitbreiding van de mogelijkheden voor het toepassen van de reguliere voorbereidingsprocedure voor het afgeven van een vergunning om van het bestemmingsplan af te wijken op grond van de zogeheten kruimelregeling uit het Besluit Omgevingsrecht (Bor)2;
  • hindernissen om gebiedsgericht (regionaal) integraal maatwerk te realiseren.

Provincies geven aan dat er behoefte is aan een breder toepasbare vereveningssystematiek, die vaak gebaseerd is op de Wet ruimtelijke ordening.

VAB-locaties bieden ook kansen:

  • Meer aandacht en ondersteuning vanuit het Rijk is volgens de geënquêteerden een belangrijk middel voor versnelling of een succesvolle aanpak.
  • Slimme combinaties, zoals met de sanering van asbest(daken), de verduurzaming en innovatie in de agrarische sector, opgaven rondom circulaire economie (kringlooplandbouw), energietransitie en de klimaatopgave
  • De dynamiek in de veehouderijsector, zoals de beoogde warme sanering van de varkenshouderij, biedt mogelijkheden om aandacht voor sloop en transformatie daarin mee te nemen.

De minister Ollongren erkent dat de omvang en complexiteit van de problematiek en de grote dynamiek in de agrarische sector maken dat samenwerking tussen het Rijk, de decentrale overheden en andere partijen nodig is om de aanpak van VAB’s verder te brengen. Zij wil vanuit een agenderende, verbindende aanpak en gebiedsgericht maatwerk haar aandacht richten op twee punten:

  • de Rijksoverheid als verbindende schakel voor een goede ruimtelijke ordening die het behouden en versterken van de ruimtelijke kwaliteit van gebieden impliceert.
  • gebiedsgericht integraal maatwerk en (boven)regionale of intergemeentelijke samenwerking versterken en ondersteunen.

Wageningen Ecological Research zal de belangrijkste bevindingen uit de enquête analyseren en duiden in de bredere context van ontwikkelingen en transities in het landelijk gebied, zoals die in de agrarische sector en bijvoorbeeld in de klimaat- en energieopgaven te verwachten zijn.

Lees de kamerbrief (ministerie van BZK)

Lees ook: Als de mestlucht weg is heb je een prima kantoor (NRC, 23 januari 2019)