Stel de vraag: waarom zou je hier energie opwekken?

Voor de opwek van duurzame energie verwachten we een bijdrage van het platteland. Daar is immers ruimte. Maar wat betekent dat concreet? Het betekent in ieder geval niet dat de bulk van de opgave zonder meer op het platteland geparkeerd kan worden, zoals soms gedacht wordt. De gevolgen voor landschap en draagvlak zijn groot. En de materie is te complex. De energietransitie wordt niet in een vacuüm ingevuld, maar moet gestalte krijgen in gebieden met verschillende economische profielen en maatschappelijke opgaven.

Daarom is het belangrijk te achterhalen waarom en hoe energie ‘past’ in de regio. Hoe kan de opwek van duurzame energie bijvoorbeeld bijdragen aan de maatschappelijke opgaven binnen de regio? Hoe profiteert de lokale bevolking van de financiële opbrengsten? En kunnen duurzame energie en andere economische sectoren in de regio elkaar versterken? Deze vragen komen bij de uitwerking van de Regionale Energiestrategieën (RES) nog onvoldoende aan bod. Best begrijpelijk, gezien de grote druk op deze regionale tafels. Om de doelstellingen van het klimaatakkoord van Parijs te halen moeten we flink aan de bak.

Met een smalle benadering heb je echter geen oog voor de raakvlakken met andere maatschappelijke opgaven. Dat onderstreept Anton Buijs (Hoofd Externe Communicatie bij GasTerra) ook in zijn bijdrage op de website van RTV Noord over de Groningse RES: “De Groningers die de windparken en zonneweides in hun achtertuin krijgen, ondervinden daarvan volop de nadelen, maar tasten nog altijd in het duister over de voordelen.” En dat vormt “de ideale voedingsbodem voor goedkoop populisme”, aldus Buijs. Hoe voorkom je dat? Door te kiezen voor een bredere benadering en voordelen daarvan zichtbaar te maken en mee te nemen in het gesprek tussen platteland en stad.

Om een beeld te geven van zo’n bredere benadering, heeft Platform31 initiatieven verzameld en gebundeld in een voorbeeldenboek. Denk aan het drijvende zonnepark in Lingewaard, waar men energie opwekt op een gietwaterbassin van tuinders. Dat is een mooi voorbeeld van meervoudig ruimtegebruik. Bijzonder is dat de opwek van duurzame energie hier vervlochten is met een reeds voor handen zijnde economische activiteit en zo aansluit op het economische profiel van de regio. Of neem het voorbeeld uit Vlagtwedde, waar de realisatie van een zonneweide gepaard gaat met de aanleg van een bessenkwekerij en zo twintig fulltimebanen oplevert. Of het windpark De Krammer in Zeeland, dat laat zien dat je ook grootschalige initiatieven met lokaal geld kunt financieren.

We moeten hoe dan ook werk maken van de energietransitie. Daarom kun je als platteland maar beter proactief handelen en het gesprek aangaan met de eigen gemeenschap: hoe en wat willen wij dan? Dat je dan tot slimme koppelingen komt, is al bewezen in de praktijk. Dus probeer de complexiteit van dit vraagstuk te omarmen, want zo voorkom je goedkoop populisme en onpraktische beslissingen waar de regio later spijt van krijgt.