Landelijk gebied als inspirator: van vergrijzen naar vernieuwen

Nederland vergrijst. Het Nederlandse platteland vergrijst in verhouding sterker doordat het aantal inwoners in bepaalde regio’s afneemt. Daarbij zorgt de verhuisbeweging van jonge plattelandsbewoners naar de stad – een ontwikkeling die al lang tijd gaande is – ook voor relatief vroege vergrijzing van het platteland.

Wij zien dat een aantal van de landelijke trends zich op het platteland nog sterker voordoet. Steeds meer mensen wonen niet alleen langer thuis maar ook vaker alleen. Eenzaamheid en andere sociaal-psychische problematiek worden meer waargenomen. Omdat het aantal ouderen toeneemt, stijgt logischerwijs het aantal mensen met chronische aandoeningen die een beperking vormen bij de dagelijkse activiteiten. Ook het aantal mensen met de eerste vormen van dementie neemt toe. Een feit waarmee de zorg al jaren wordt geconfronteerd, is de krapte op de arbeidsmarkt. In de regio is het steeds moeilijker om personeel in de verpleging en verzorging te vinden en er is in verschillende plaatsen een tekort aan huisartsen en specialisten ouderengeneeskunde.

Gemeenten, aanbieders van zorg en welzijn en woningcorporaties ervaren een grote urgentie door deze samenloop van maatschappelijke opgaven. Ze zien de behoefte aan wonen met zorg en ontmoeting snel toenemen. Op het platteland brengt dat extra uitdagingen met zich mee. Denk alleen al aan de uitgestrektheid van plattelandsgebieden en de gevolgen hiervan voor het bieden van zorg aan huis. Of aan de leefbaarheid van kleine kernen. Of aan de benodigde transformatie van de woningvoorraad die deze opgaven met zich meebrengen. De problematiek vraag om innovatie. De woonzorgpartners in deze gebieden steken veel energie in vernieuwende oplossingen rond de vergrijzing.

Om hiermee goed aan de slag te kunnen, is het samen in beeld brengen van de opgave essentieel. Hierdoor kom je met elkaar in dezelfde film. In gesprekken met senioren (het klantperspectief) en maatschappelijke partners kunnen de opgaven vervolgens worden aangescherpt.

De gemeente Oude IJsselstreek is zo’n voorbeeld. Met het woonzorgkompas is actueel inzicht ontstaan in de tekorten en overschotten aan huisvesting voor ouderen en een doorkijk naar de toekomstige vraag. Op basis hiervan maakt de gemeente heel gericht de gewenste woonvormen en wooninitiatieven mogelijk. Zorgaanbieders vernieuwen inmiddels door hybride (woon)vormen tussen ‘huis en verpleeghuis’ aan te bieden, waarbij het ontmoeten van mensen met diverse zorgvragen centraal staat. Hierdoor worden zorgdoelgroepen met laagdrempelige voorzieningen met elkaar verbonden. Daarnaast zoeken vastgoedeigenaren naar flexibelere bouwmethodes met kortere exploitatietermijnen, om op deze wijze de alternatieve aanwendbaarheid van vastgoed te vergroten. Ook zien we dat er wordt ingespeeld op e-health met beeldzorg en automatische medicijndispensers, waardoor – op termijn – functies in de zorg veranderen en een jonger en breder publiek gaat aanspreken.

De energie, creativiteit en innovatie in het landelijk gebied om tot vernieuwende oplossingen rond de vergrijzing te komen vallen ons op. Laten we leren van hoe zij werken aan oplossingen.