Fryslân: Effecten opheffingsnorm voor basisscholen in kaart gebracht

Door gemeentelijke herindelingen kunnen nieuwe opheffingsnormen effect hebben op het basisonderwijs. Ieder kind, in de stad en op het platteland, heeft recht op goed en bereikbaar onderwijs. Daarom heeft de provincie Fryslân, op verzoek van de gemeente en de schoolbesturen, de effecten van verschillende opheffingsnormen voor de nieuwe gemeente Leeuwarden in beeld gebracht. Dit leidde tot de notitie Gemeentelijke herindeling en het basisonderwijs in Fryslân. Gemeente- en schoolbesturen kunnen de resultaten gebruiken bij hun toekomstige keuzes voor het basisonderwijs.

Gemeentelijke herindeling

Gemeente- en schoolbesturen komen na de gemeentelijke herindeling voor belangrijke keuzes te staan. Met name wanneer het gaat om spreiding, kwaliteit en bereikbaarheid van de basisscholen. Na de gemeentelijke herindeling in Fryslân op 1 januari 2018, stelt het Rijk een nieuwe opheffingsnorm vast, voor basisscholen in de nieuwe gemeente. Deze norm wordt gebaseerd op het aantal kinderen tussen de vier en elf jaar en het oppervlak van de gemeente. Door bevolkingskrimp kunnen op termijn niet alle basisscholen in stand worden gehouden.

Uniforme of gesplitste norm

Bij vaststelling van de opheffingsnorm, kan een gemeente kiezen voor een uniforme of gespitste opheffingsnorm. Een gesplitste norm houdt in dat er een lagere opheffingsnorm geldt in plattelandsgebied. In stedelijk gebied is de norm dan hoger. Op verzoek van de gemeente- en schoolbesturen heeft de provincie in beeld gebracht welke effecten een nieuwe uniforme of gesplitste opheffingsnorm hebben voor de nieuwe gemeente Leeuwarden. Gedeputeerde Johannes Kramer: “In het licht van het provinciale krimp- en leefbaarheidsbeleid, vindt de provincie het haar taak om deze verantwoordelijkheid op zich te nemen. Het past bij onze rol in het krimpdossier om partijen van de juiste beslisinformatie te voorzien.” Hierbij is ook gekeken naar de effecten op bereikbaarheid en de kwaliteit van het onderwijs. Aan de hand van een door de provincie ontwikkeld rekenmodel, kunnen schoolbesturen nagaan wat de effecten voor hun basisscholen zijn.

Samenwerking

Wanneer opheffing van een school dreigt, geeft de wet een paar uitzonderingssituaties. Het schoolbestuur kan het systeem van gemiddelde schoolgrootte gebruiken. Een school kan in stand gehouden worden, wanneer de gemiddelde schoolgrootte van alle scholen onder hetzelfde bestuur hoger is dan de opheffingsnorm in de gemeente. Ook kunnen scholen of schoolbesturen gaan fuseren, zodat het totaal aantal leerlingen dan hoger ligt. De provincie ziet al hoopvolle ontwikkelingen op dit gebied.

Vervolg

De notitie en het rekenmodel voorzien in belangrijke beslisinformatie voor basisscholen in de nieuwe gemeente Leeuwarden. Het is aan de gemeente- en schoolbesturen zelf, om het eens te worden over welke norm er in de nieuwe gemeente gehanteerd moet worden. De provincie faciliteert gemeente- en schoolbesturen graag. Bijvoorbeeld door uitbreiding van het rekenmodel voor andere herindelingsgemeenten.