Over grenzen kijken in het mbo

Het middelbaar beroepsonderwijs staat momenteel voor de uitdaging te zorgen voor perspectiefrijke opleidingen. Door automatisering, digitalisering en outsourcing verdwijnen veel banen in het mbo, vooral op niveau 1 en 2. Dit is met name voelbaar in een aantal dunbevolkte regio’s met een ‘mbo-economie’ zoals Noordoost-Groningen. Om deze reden stond de tweede regionale bijeenkomst van het Kennisplatform Demografische Transitie (KDT) in het teken van mbo-jongeren en hun toekomst in deze regio.

Samen met de provincie Groningen en met hulp van het Kennisnetwerk Krimp Noord-Nederland (KKNN) bracht Platform31 een diverse groep van schoolbestuurders, wethouders, onderzoekers, werkgevers en mbo-studenten bijeen op het provinciehuis in Groningen om verder te praten over dit vraagstuk en mogelijke oplossingen. De bijeenkomst maakte duidelijk dat er kansen liggen in het opzetten van leer-werktrajecten, met name in Duitsland. ‘Waarom leren we uit boeken, als het in de praktijk heel anders gaat?’, aldus een van de mbo-studenten.

In de provincie Groningen staat het bekend als gilde-leren: de mogelijkheid om leren te combineren met een stage bij een zorginstelling of bedrijf. Volgens Gerda Dekker, directrice van het Alfa-college in Groningen, zijn leer-werktrajecten zoals het Twaalfhoven Gilde een groot succes. In samenwerking met onder andere het Noorderpoort College en werkgevers in de regio wordt gekeken hoe met de juiste stageplekken studenten het beste naar een baan begeleid kunnen worden. De praktijkervaring die studenten op doen tijdens hun stage vergroot hun enthousiasme voor het vak én hun kansen op een baan.

Toch blijft het vinden van een passende baan in de regio voor sommigen lastig. Studenten met een opleiding in de ICT, zorg en de maakindustrie worden daarom steeds vaker gestimuleerd om naar Duitsland te gaan, waar veel banen zijn in deze sectoren. De samenwerking met Duitse werkgevers en gemeenten is niet alleen goed voor de ontwikkeling van studenten, maar ook overheden, opleidingsinstituten en werkgevers kunnen leren van de arbeidsmarktvoorbereiding van onze oosterburen. Mbo-opleidingen in Duitsland zijn beter verweven met het bedrijfsleven en studenten zijn daar vaker verzekerd van een baan na hun opleiding. Binnen de eigen muren van mbo-opleidingen kunnen ook meer cross-overs worden gemaakt, bijvoorbeeld tussen verschillende opleidingen en opleidingsvaardigheden. Het idee dat ICT’ers alleen verstand hoeven te hebben van computers en dat verpleegkundigen geen technische kennis nodig hebben, is achterhaald.

Bovendien laat een serious game als PlaytoWork zien wat er gebeurt als je cross-overs maakt tussen dat wat jongeren leuk vinden om te doen (gamen) en zich verplicht voelen te doen (solliciteren). Zulke innovaties in recruitment, in het geval van PlaytoWork door mbo-jongeren via een spel kennis te laten maken met werkgevers, zijn mogelijke manieren om tot een betere match tussen vraag en aanbod van arbeid in het mbo te komen.

Voor mbo-studenten in de provincie Groningen kan het over grenzen kijken de nodige kansen bieden. Er ligt een uitdaging voor scholen, overheden en het lokale bedrijfsleven om creatieve oplossingen te bedenken voor deze jongeren, in het bijzonder voor de niveaus 1 en 2. Belangrijke boodschappen uit de bijeenkomst zijn: steek de grens over naar Duitsland, slecht barrières tussen opleidingen en laat de grens vervagen tussen werken en leren en tussen betaald en onbetaald werk via werkzaamheden in wat ook wel de ‘sociale economie’ wordt genoemd. Dit alles om de kansen voor mbo-jongeren in de eigen regio te vergroten en samen te investeren in hun toekomst.