De stille ramp op het platteland of booming Zeeuws-Vlaanderen

en dramatische titel plakten de makers van de WNL-documentaire ‘De stand van het land’ op de ontwikkelingen in krimpregio’s als Zeeuws-Vlaanderen. Een stille ramp die zich voltrekt in de schaduw van de uit haar voegen groeiende Randstad. De dramatiek van de kloof tussen de booming Amsterdam en het wegkwijnende Zeeuws-Vlaamse platteland werd nog verhoogd door beelden van platliggende vuilnisbakken in een desolate dorpswijk, een zuchtende onderneemster in trouwjurken, een visser die spreekt over ‘het is hier alleen nog maar ouwe meuk’, een directeur van een middelbare school die met sluiting wordt bedreigd en jaarlijks een half miljoen per jaar inlevert vanwege de terugloop van leerlingen.

We zien die beelden niet graag. Ze zijn erg overdreven. Ook in steden in de Randstad heerst winkelleegstand. Ze laten weg dat er ook bloeiende industrie in Terneuzen is. Dat waren enkele reacties die ik vanuit het Zeeuwse heb opgetekend. Ik moest daarbij erg denken aan een uitspraak van Bernard Wientjes de voormalig voorzitter van VNO-NCW die tijdens een lezing in Zeeland over krimp en ondernemerschap sprak van de ‘kiss of death’. Een regio die het stempel krimp krijgt, wordt veroordeeld tot het sterfhuis. Daar hebben ondernemers last van en moet je dus niet willen.

In tijden van nepnieuws en alternatieve feiten een prachtige gelegenheid om eens helemaal los te gaan over ‘ the making of a region’. Zeeuws-Vlaanderen is natuurlijk helemaal geen krimpregio. Het is een regio met een sterk innoverende bio-based industrie, waar de Belgen bij bosjes neerstrijken en grote recreatieondernemers het ene na het andere vakantiepark uit de grond stampen. Het is bovendien de regio met per inwoner de meeste Michelin sterren van Nederland en centraal gelegen in Europa, op steenworp afstand van wereldsteden als Antwerpen en Gent. Een fijne regio waar het goed toeven en gezond oud worden is en waar een ondernemer warm wordt onthaald.

Is dat niet het verhaal van de regio? En moet dat niet meer worden verteld? En wat dan te doen met de vraag van Marre? Zij is leerling van de Stedelijke Scholengemeenschap Walcheren en samen met twee klasgenoten bezig met een meesterproef, waarbij ze oplossingen voor een probleem moeten vinden. Omdat hun probleem over krimp in Zeeland gaat, komen ze bij mij als expert om hen daarbij te helpen. Ze vraagt zich af of er sprake is van krimp in Zeeland. Ze hebben namelijk rapporten gekregen waarin staat dat er helemaal geen sprake is van krimp. Ik heb haar in serieuze bewoordingen op weg proberen te helpen. Dat Zeeland de laatste drie jaar inderdaad niet te maken heeft gehad met krimp door de instroom van statushouders.

Dat Zeeland de meest vergrijsde provincie en Zeeuws-Vlaanderen is de meest vergrijsde regio in Nederland is met een kwart van de bevolking ouder dan 65 jaar. Dat veel jongeren (vooral meisjes) Zeeland verlaten om elders te gaan studeren en werken. Dat we daardoor met een sterfteoverschot zitten en om te groeien mensen van elders moeten aantrekken. Dat ons dat met de Belgen enigszins schijnt te lukken.

Of had ik haar moeten vertellen dat krimp helemaal geen issue is? Dat hooguit ontgroening en vergrijzing een uitdaging vormen waar we in Zeeland met de komst van een tweede University College voor eens en voor altijd mee gaan afrekenen? Dat op dit moment 5 provincies buiten de Randstad eendrachtig tegen het Rijk ageren dat ze ook aandacht willen voor hun situatie en dat we dat na 15 maart uiteraard gaan binnenhalen. Voor de regio met toekomst.

Dick van der Wouw, ‎senior onderzoeker en beleidsadviseur bij ZB| Planbureau